Менделеевлылар истәлекләрендә сугыш
79 ел элек сугыш башлануы турында хәбәр яңгырады. 1941 елның 22 июнендә, сугышның нинди хәтердә калуы, менделеевскилыларның туган якны өйрәнү музее фондларыннан истәлекләрен укыгыз.
Борис Андреевич Черняев, тыл һәм хезмәт ветераны:
– Бу көн гомер буе хәтердә калды. Миңа ул вакытта 14 яшь иде, без Тын тауларда яшәдек. Ул елларда һәр гаиләдә түгәрәк радиопродуктор була, без аларны тәлинкәләр дип атый идек. Менә радио аша сугыш турында хәбәр ишеттек. Шунда ук кешеләр ачкычка чыкты-гадәттә монда барысы да җыелган. Кем елый, кем: «без ничек яшәрбез?» Аннары булдылар бондюжцы китәргә фронтка, шул исәптән минем әти Григорий Васильевич Власов. Ул 1944 елда кулсыз әйләнеп кайта, заводта эшли. Ике сугыш-ватан һәм япон сугышын Минем хәрби табиб Мария Никитична Черняева узды, ул медицина хезмәте майорына кадәр барып җитте. Башка туганнары да сугыша.
Ә мин сугыш елларында «Бондюжец»артелендә итекче булып эшләдем. Яз көне фронттан киез итекләр партияләре килде, без аларны ремонтладык. Пулядан баш тарту-штопали, ә киез итек снаряд белән ертылган очракта, канны пычак белән кадап, стелькаларга кисү. Һәлак булган сугышчыларыбыз-әтиләребез, абыйларыбыз ... ремонтланган итекләр, кирза итекләрен портка озаттык, аннары алар Казанга һәм янә фронтка киттеләр.
Антонина Григорьевна Глущенко, педагогик хезмәт ветераны.
- Сугыш турында хәбәр иткәч, әти-әни өйдә юк иде. Мин, тугыз яшьлек, әлбәттә, вакыйганың бөтен масштабын тоя алмадым. Тик гомер буе халык төркемнәренең җыр, гармуннар белән хәрби комиссариатка барганын хәтерләдем. 1942 елда әтине алалар. Ул Сталинград янында да, аннары Япониягә дә сугыша. Мин Тихоново мәктәбендә укыдым, безнең белән бергә эвакуацияләнгән ленинградлылар да булды. Күпләрне, шул исәптән, соңыннан артистлар булган абыйлы-энеле Васютинскийларның исемнәре белән хәтерлим.
Бу вакытны авыр хис белән искә алам, гел ашыйсы килә, киендерәсе юк. Әни яңа елга марлядан күлмәк тегкәч, мин шулай шат идем! Әмма әтинең кайтуы иң зур шатлык булды. Өстәвенә, бер килограмм дөге алып кайтып, тәмле дөге боткасы пешердек.