Роспотребнадзор: «кибердүшәмбе»акциясе буенча сатып алганда кулланучылар хокуклары
Россиядә 30 гыйнварда (нәкъ 00:00 сәгатьтә) старт алачак һәм 2 февральгә (23:59) кадәр дәвам итәчәк «кибер дүшәмбе» интернет-кибетләре акциясе алдыннан Роспотребнадзор «параллель импорт» режимы (товар җитештерүченең Россия территориясендә сату рөхсәтен узып, теләсә кайсы илдән куркынычсыз һәм сыйфатлы товарлар кертү) Россия кулланучыларының хокуклары күләменә тәэсир итми дип искә төшерә.
Яңа шартларда кулланучыларга товарның гарантия срогына аерым игътибар бирергә кирәк.
Товар гарантия срогыннан башка сатуга тыелмаган. Әмма бу очракта да сатып алучының ике ел дәвамында ремонт турында таләп итеп сатучыга мөрәҗәгать итү яки акча кайтару хокукы кала.
Шунысы мөһим, гарантияле срок булу сатып алучыны гарантия гамәлдә булган чорда җитешсезлекләр барлыкка килү сәбәпләрен исбатлау бурычыннан азат итә.
Сатып алулардан күңеле кайтмасын өчен Роспотребнадзор кулланучыларга "акция буенча" товарларны сатып алу процессына аңлы рәвештә һәм түбәндәге киңәшләрне исәпкә алып якын килергә тәкъдим итә.
1. Сатып алудан баш тарту.
"Акция буенча" товардан кулланучының баш тарту хокукы бар.
Интернет сатып алу очрагында - кулланучыга товарны теләсә кайсы вакытта тапшыруга кадәр, ә тапшырудан соң - җиде көн дәвамында (Игътибар! Кагыйдә даруларга карата кулланылмый). Кире кайтарганда сатып алучыга кире кайтара торган товарның товар төре һәм аның куллану сыйфатлары сакланырга тиеш дигән шарт үтәлергә тиеш. Шуңа күрә сатып алганда товар төрен дә, товарның кулланучылар үзлекләрен дә саклап калырлык итеп тикшерү мөһим.
2. Бәясе.
"Акция буенча" товарның бәясе, аны сатып алу шартлары кебек үк (микъдары, ассортимент рәте, күләме, башка үзенчәлекләре), сезгә (сатып алучы буларак) тасвирлаудан һичшиксез ачык булырга тиеш. Шуңа күрә, сатучы үз тәкъдимен сайтта (кушымтада) сатып алучы өчен төгәл һәм аңлаешлы итеп формалаштырмаса, бу таләпне үтәгән сатучыны сайлагыз.
Әгәр дә сез сатучы белән билгеләсәгез, сезнең килешү касса яки товар чекы бирелгән вакыттан яки товар өчен түләүне раслый торган башка документ бирелгән вакыттан яки сатучы тарафыннан товар сатып алу нияте турында хәбәр алынган вакыттан алып (килешү төзергә) төзелгән дип санала. Сатучы кулланучыга заказлы товарны тапшыру буенча үз бурычларына керешергә тиеш, хәтта ул түләнмәгән булса да.
Зур ташлама яки түбән бәя булганда нәрсәгә игътибар итәргә:
Товар көтмәгәндә акция алдыннан "кыйммәтләнергә" мөмкин иде. Башка сатучыларда ташламалы товарның бәясен тикшерегез яки, әгәр алар сайтта яки кушымтада мөмкин булса, бәяләрне күзәтү сервисларыннан файдаланыгыз.
Артык түбән бәя контрафакт товарны сату турында сөйли ала. Әгәр товарның ялган булуында шикләнсәгез, сатучыдан сертификат яки тәңгәллек декларациясе турында белешмәләр сорарга, бәяләмәләрне өйрәнергә, сатучыдан товарның оригинальлеге турында турыдан-туры сорарга тырышыгыз.
Түләгәндә товарны китерү бәясенә игътибар итегез. Товарга зур ташлама кыйммәтле китерү хисабына ирешелергә мөмкин.
Сатып алу мәсьәләсе турында фикер алышу өчен мессенджерларга күчмәскә тырышыгыз, товарны яңадан рәсмиләштерергә һәм маркетплейс яки сатучының сайтын тәкъдим ителгән исәп буенча яки физик затны картага күчерү буенча түләргә тәкъдим итегез.
Акча белән түлисез икән, моны товарны ачып караганнан соң гына эшләгез һәм аның комплекты тулы булуына һәм төзеклегенә инангач кына эшләгез.
Бәйләнүчән тәкъдимнәрдән сакланыгыз, өстәвенә, өстәмә (сезгә кирәкле булмаган) товарлар һәм хезмәтләр сатып алуга кагылганнардан. Исегездә тотыгыз, товарның комплектлылыгы аны җитештерүче тарафыннан билгеләнә.
Товарны сатып алу һәм аның сыйфатын тикшерү буенча консультация сатучы вазифаларына керә, моның өчен сатучылар сатып алучыдан мәҗбүри рәвештә өстәмә суммалар кертергә (өстәмә рәвештә түләргә) сорарга тиеш түгел.
Әгәр сезгә товарны иминиятләштерергә яки гарантияне киңәйтергә тәкъдим итсәләр, әзерләүче тарафыннан белдерелгән гарантия срогының сатучы тарафыннан үзе теләгәнчә киметелә алмавын исәпкә алырга кирәк, һәм алар килешү төзегәнче төгәл ачыкланырга тиеш.
Моннан тыш, еш кына "иминият программалары" яки башка "сатып алучыны яклау программалары" үз эченә сатучы яки җитештерүче закон аркасында башкарырга тиешле бурычларны кабатлый (мәсәлән, товарны сыйфатлы яки аның ремонтына алмаштыруны тормышка ашырырга).
3. Сатып алу урыны мәгънәгә ия
Әгәр дә сез эре сәүдә мәйданчыкларында (маркетплейсларда) сатып алулар башкарырга теләсәгез, анда товарлар (хезмәтләр) турында тәкъдимнәрне маркетплейслар үзләре дә урнаштыра (закон буенча алар агрегаторлар хуҗалары дип товар һәм хезмәт күрсәтүләр турында мәгълүмат агрегаторлары дип атала), әлеге мәйданчыкта теркәлгән чит сатучылар да.
Исегездә тотыгыз, сатучы һәм агрегатор хуҗасының (әгәр ул сатучы булып чыгыш ясамаса) закон буенча - төрле бурычлары.
Гамәлдә кулланучы өчен бу аңлашылып тора: товарны сату (яки хезмәт күрсәтү) тарафыннан тулы булмаган яисә төгәл булмаган мәгълүмат нигезендә китерелгән зыяннарны каплау таләбе туа икән (мәсәлән, товар карточкасы тасвирламасы чынбарлыкка туры килми: дөрес комплектация, дөрес булмаган характеристикалар һәм башкалар).
Әгәр дә көтмәгәндә агрегатор хуҗасы сатучының товар турындагы мәгълүматны үзгәртмәгәнлеге ачыкланса (хезмәт күрсәтү), ул кулланучы алдында җаваплылыктан азат ителәчәк, һәм бу очракта кулланучы таләбе товар сатучыга яки хезмәтне башкаручыга турыдан-туры адресланган булырга тиеш.
4. Намуслы сатучының билгеләре.
Сез сатучы яки агрегатор хуҗасы белән эш итәсезме, алар турында мәгълүматны, сатып алганчы, өйрәнегез һәм ачыклагыз. Ышаныгыз, тегесе дә, бусы да үзләре турында мәгълүматны яшерми. Мәсәлән, сайтта (кушымтада) фирма исеме (исеме), аның урнашкан урыны (адресы), эш режимы, ОГРН (юридик затлар өчен), фамилиясе, исеме, атасының исеме (әгәр булса) һәм ОГРНИП (шәхси эшмәкәрләр өчен) күрсәтелергә тиеш.
Шул ук вакытта агрегатор хуҗасы кулланучыларга үзе һәм сатучы (башкаручы) аны үз сайтында һәм (яисә) сайтның «Интернет» мәгълүмат-телекоммуникация челтәрендәге битендә урнаштырган мәгълүматны җиткерә.
Бу мәгълүмат сезнең өчен бик мөһим, чөнки товарның тиешенчә булмаган сыйфаты ачыкланган очракта яки башка сәбәпләр аркасында, товарны кире кайтару карарын кабул итеп, сез "кемгә дәгъва белдерергә?" дигән сорау белән очраша аласызмы?
Сайтта яки кушымтада сатып алулар ясаганда, нәрсәгә игътибар итәргә:
Үзегезгә билгеле булмаган сайтларда (кушымталарда) товар сатып алырга ашыкмагыз, әгәр аларда урнаштырылган мәгълүматның дөреслегенә шикләнсәгез, бигрәк тә сатучы турында берәр мәгълүмат булмаса. маркетплейс сайтында яки чит ресурсларда сатучы турында бәяләмәләрне алдан өйрәнеп куюдан читләшмәгез.
Сатучы сайтында сатып алганда, элемтә өчен нинди элемтәләр тәкъдим ителүенә игътибар итегез. Сатып алучылар өчен ачык сатучы, кагыйдә буларак, үзе турында түбәндәге мәгълүматны урнаштыра: сатучы турында гомуми белешмәләр, офис адресы, кибет адресы яки тапшыру пункты, элемтә өчен телефон, электрон почта, социаль челтәрләрдә аккаунтлар турында белешмәләр.
Бернинди шартларда да билгесез кешеләр исәбенә акча күчермәгез! Нинди дә булса транзакция (тәрҗемә) ясаганчы сак булыгыз.
Исегезә тотыгыз, сез акчаны гына түгел,башканы да югалта аласыз.
Хәзерге чынбарлыкта (IT-технологияләр шул исәптән мошенниклар һәм башка җинаятьчеләр тарафыннан кулланыла) сезнең шәхси мәгълүматларыгыз да җитди зыян күрергә мөмкин.
Социаль челтәрләргә һәм почтага өченче затлардан килә торган сылтамалардан сакланыгыз -моның төп максаты ташламалар белән товарлар сату түгел (моңа "кибердүшәмбе" көннәрендә исәп-хисап), ә шәхси мәгълүматлар җыю, шулай ук дистанцион банк хезмәте күрсәтү вакытында түләүләр карталары һәм парольләр турында белешмәләр сату булган фишинг (алмаштырылган) сайтларына сылтамалар булырга мөмкин. Фишинг сайты охшаш, ләкин аерылып тора торган адрес.
Шикле гамәлләр тапсалар, үзегез сак чаралар күрегез һәм бу хакта якыннарыгызны, дусларыгызны, танышларыгызны кисәтегез.
5. Китерү.
Сатып алулар ясаганда, сезнең өчен мөһим булган (аңлы рәвештә дөрес сайлау күзлегеннән) мәгълүмат сыйфатында китерү шартларын һәм срокларын карагыз. Сатучыдан нюанслар китерү белән бәйле барлык әйберләр турында сорагыз, өстәмә сораулар бирергә оялмагыз, бу акчаны янга калдырырга ярдәм итәчәк.
Товарны китереп тапшырганда нәрсәгә игътибар итәргә
Сатучы үзенең барлык хезмәтләре (шулай ук арадашчылар хезмәтләре) турында алдан ук хәбәр итәргә тиеш. Сатучы ни өчен китерү бәясе артканын аңлашмый торып, өстәмә бәяне түләмәгез. Сатучының исенә төшерегез, сез Интернет челтәрендә сатып алынган товарны кабул итүдән бөтенләй баш тарта аласыз ("Кулланучылар хокукларын яклау турында" законының 26.1 статьясындагы 4 пункты). Ә китерү турындагы мәгълүмат сезгә дөрес җиткерелмәгән булса, барлыкка килгән зыянны да сатучы капларга тиеш ("Кулланучылар хокукларын яклау турында" Законының 12 статьясы).
Товарны сезнең адреска илтеп җиткерү (яки тапшыру пунктының адресы) сез килешкән срокта башкарылырга тиеш. Еш кына сатучы китерүнең максималь срогын яки вакытлы интервалны күрсәтә. Әгәр товар вакытында килмәгән икән, сез яңа срок билгели аласыз яки түләүне кире кайтаруны таләп итә аласыз ("Кулланучылар хокукларын яклау турында" законының 23.1 маддәсе 2 пункты).
Әмма исегездә тотыгыз, хәтта иң төгәл сатучы да товарларны вакытында китерү белән сыешмаска мөмкин. Бүләкләр, шулай ук билгеле бер датага кирәкле товарларга алдан ук заказ бирергә тырышыгыз, кирәкле әйберләрне сатып алырга өлгерү өчен, әгәр китерү тоткарлыгы барлыкка килсә,. Шул ук вакытта исегездә тотыгыз, сатучыны китерү белән ашыктырырга мөмкин, аңа неустойканы таләп итү хокукын күрсәтеп (кара. алга таба).
Әгәр товар түләнгән булса, сатучы товарны төяп яки илтеп җиткерү белән "тартса", кулланучы аңа һәр көн тотрыксызлыкны (пеняларны) алдан түләүнең 0,5% күләмендә түләүне таләп итәргә хокуклы ("Кулланучылар хокукларын яклау турында" Законның 23.1 статьясындагы 3 пункты). Бу товарның кулланучының үз гаебе белән тапшырылмаган очракларга кагылмый, шуңа күрә алга таба илтеп җиткерү (закон буенча) сату-алу шартнамәсендә каралган шартларда яңа (сатучы белән яңадан килештерелгән) срокларда башкарыла.
Әгәр товарны маркетплейс (агрегатор хуҗасы) аша сатып аласыз икән, товарны китерү вакыты бозылган очракта, сез агрегатор хуҗасына акчаны кире кайтару турындагы таләпне белдерә аласыз (кулланучыга мондый таләп куелган көннән алып ун календарь көн эчендә кире кайтачак).
6. Товар алучылар турында
Китерелгән товарны сез кемгә тапшыргансыз (әйтик, туганым), заказ номеры турындагы мәгълүматны күрсәткәч, йә берәмләп сату-алу яисә заказ рәсмиләштерү шартнамәсен (әгәр дә башкасы Россия Федерациясе законнарында яки ваклап сату-алу шартнамәсендә каралмаган булса) раслауны кабул итәргә мөмкин.
7. Сыйфатлы булмаган товар белән ничек эшләргә
Сыйфатлы булмаган товарны шунда ук кире кайтарыгыз (элек товарда җитешсезлекләр барлыгы турында белдерсәгез, сатучыга бу проблеманы хәл итү җиңелрәк булачак).
Маркетиплейсларда товарны кире кайтару алгоритмы еш кына билгеләнде. Аның белән танышыгыз, игътибар итегез, кайбер мәйданчыкларда кире кайту өчен башта сайт яки кушымта аша гариза формалаша (моның өчен җентекле аңлатмалар яки төгәл фотографияләр һәм видео кирәк булачак), аннары ул карала һәм товар яисә курьер бирү пункты аша кире кайтарыла.
Сатучы сайт (кушымта) аша дәгъва юллауның формасы һәм ысуллары турында мәгълүматны җиткермәсә, дәгъва теләсә нинди формада һәм теләсә нинди ысул белән (сатучыга дәгъва килгән очракта (сәүдә кагыйдәләре буенча) сезгә җавап җибәрергә тиеш.
Сатучыга таләпне формалаштырыгыз, "Кулланучылар хокукларын яклау турында" законга (18-24 маддәләренә) таянып, аның нигезендә товарда җитешсезлекләр табылган очракта (әгәр, әлбәттә, сатучы аның турында алдан ук кисәтмәгән булса) кулланучы мондый товарны алмаштыруга да, аның бәясен (әгәр мондый нәтиҗә күбрәк канәгатьләндерсә), яки бөтенләй - товардан баш тартуга һәм аның бәясен кире кайтаруга да хокуклы. Закон алдан ук хәбәр иткәнчә, кулланучы тарафыннан товар өчен түләү сатучы тарафыннан күрсәтелгән өченче зат хисабына акчаларны күчерү юлы белән сатучыны кулланучы түләгән сумманы кире кайтаруны гамәлгә ашыру бурычыннан азат итми.
"Кулланучылар хокукларын яклау турында" законда каралган сроклар белән җитәкчелек итегез. Товар җитешсезлекләренә карата таләп товарның гарантия срогы яки аның яраклылык срогы дәвамында күрсәтелә, әгәр дә алар билгеләнмәгән булса - товарны кулланучыга тапшырган көннән ике ел эчендә (әгәр озаграк вакыт закон яки килешү белән билгеләнмәгән булса) нигезле срокта белдерелә.