Роспотребнадзор: Җир җиләген ничек сайларга дигән тәкъдимнәр турында

Роспотребнадзор тәмле җиләкне ничек дөрес сайларга икәнен искә төшерә:

Махсус, сыйфатлы җимешләрне түбәндәге билгеләр буенча билгеләргә мөмкин:

- Җиләкләр коры, черү билгеләре юк

- Төсләре бертөрле

 яфраклары яшел

Җиләкләрнең өслеге нык, ялтырап тора, шома, йомшак һәм бөтен

-   җиләкнең хуш исе килә

Җиләкләрне кулланудан тыелырга кирәк, әгәр

- Җиләкләр дымлы,  өстендә таплар бар.

- Исе юк

- җиләкләр йомшак (тиз бозылыр, бәлки, черү процессы башланган инде).

- яфраклары коры, саргайган, я юк (мондый җиләкләр күптән җыелган инде).

- Төсе бертөрле түгел, яшел таплар бар, җиләкләрнең очы ак (өлгереп җитмәгәнлек билгеләре).

Җиләк  баллылыгын җиләкнең сабагына игътибар итеп билгеләргә мөмкин. Яшел яфраклар белән җиләкләр арасында ара булса, җиләк татлы булачак. Әгәр яфраклар җиләккә тыгыз орынсалар, ул ачырак булыр.

  җиләк кыска вакыт саклана,  җиләк тиз бозыла. Әгәр сез җиләкне озак вакытка сакларга телисез икән, аны герметик пакетта яки азык-төлекне катыру өчен савытларда катырыгыз.

Җиләк бик тәмле һәм хуш исле җиләк-җимешләрнең берсе дип гадел танылса да, җиләк-җимешнең файдалы үзлекләре, гадәттә, тигез игътибарсыз. Җиләк витаминнарның һәм минераль матдәләрнең баланслы кушылмаларын үз эченә ала. Бары тик биш җиләкне куллану кеше организмының С. Фолиевая кислотасы витаминына көндәлек ихтыяҗын виноград һәм кура җиләге белән чагыштырганда күбрәк компенсацияли. Шулай ук җиләк-җимешләрдә шактый күләмдә йод та бар. Моннан тыш, җиләк-җимешне шакмакның, шикәр һәм җиләк-җимешнең тулы кыйммәтле чыганагы дип карарга мөмкин. Җиләкнең калориялелеге дә бик кечкенә, һәм 36 ккал дан артмый. Бу  май катламын арттыру өчен җитмәячәк, ә менә организм энергиясен тулыландыру өчен җитәрлек булачак.

Җиләкне ничек юарга

Җиләкләрне куллану алдыннан яхшылап юу бик мөһим. Өлгергән җиләкнең җимешләре күпчелек очракта җир белән пычрана. Юылмаган яки начар юылган җиләкләрне куллану эчәк инфекцияләре, паразитар авырулар йоктыруга китерергә мөмкин.

- Җиләкләрне куллану алдыннан гына юарга кирәк, әгәр дә сатып алган көнне җиләкләр кулланырга ниятләмәсәгез, аларны алдан юмыйча суыткычка куегыз. Юылган җиләкне саклау вакыты шактый кыскара.

- Җиләкне юар алдыннан яшел яфракларны һәм сабакларны кисмәгез.

- Бакча җиләген зур бер сөзгечкә салыгыз. Аны суда чылатырга кирәкми.

- Җиләкләрне чиста агып торган су астында юыгыз.

Суы агып беткәнне көтегез.

- Артык дымны җыеп алу өчен,  кәгазь сөлге белән артык суын җыеп алыгыз

- Йомшак серкә эремәсен кулланып, җиләкләрне юарга мөмкин, аны суга әзрәк виноград яисә алма серкәсе (литрга аш кашыгы), яисә җиләк-җимеш һәм яшелчәләр юу өчен махсус чара өстәп, әзерләргә мөмкин. Җиләкләрне 3-5 минутка әзерләнгән эремә салынган савытка урнаштырырга, аннары агып торган су агымы астына яхшылап чвйкатырга. Җиләкләрне эшкәртүнең мондый ысулы аларны гельминт күкәйләре булырга мөмкин ком һәм җир калдыкларыннан арындырачак, бозылуны булдырмый һәм суыткычта саклау вакытын арттыра.

- Җиләкләрне озак вакытка суда чылатырга  киңәш ителми, нәтиҗәдә алар тәмен һәм исен югалта, тизрәк бозыла.

Бөтен кешегә  дә җиләк файдалымы икән

Җиләккә аллергия икән  - аны кулланырга рөхсәт ителми Ашказаны-эчәк тракты авыруларыннан интегүче кешеләргә дә авыруның кискенләшүе чорында җиләк тәкъдим ителми. Органик кислоталар комплексы  ашказанының лайла тышчасы белән бәйләнештә булганда аның әрнүен арттыра, бу гастрит, гастродуоденит, ашказанының язвалы авыруы һәм уникеилле эчәкнең кискенләшүенә ярдәм итә. Әгәр авырту юк икән, зур булмаган микъдарда (көненә 150-200 грамм) җиләк ашарга була.

Җиләк теш эмаленә тискәре йогынты ясарга мөмкин, кариес агымын тирәнәйтергә мөмкин.

Ач карынга җиләк куллану ашказанына ярсыткыч йогынты ясарга мөмкин, азыкны төп кабул итүдән соң, аларны десерт сыйфатында ашау яхшырак. Әмма, әгәр дә җиләкне йогурт, каймак яки куе сөт белән катнаштырганда тискәре йогынты кимиячәк.

Җиләкләрне саклау вакытын озайтырга мөмкин.  Туклыклы һәм тәмле сыйфатларны саклап калуның иң яхшы ысулы - җиләкләрне зур булмаган порцияләр (150-200 грамм) белән туңдырырга, тик аны кабат туңдырырга ярамый. Шунысын да билгеләп үтәргә кирәк, термик эшкәртү вакытында, варенье яки джем җитештергәндә җиләкләрнең тәме шактый үзгәрә һәм витаминнарның күп өлеше югала.