Татарстанлыларга күчемсез милеккә хокукны теркәргә киңәш итәләр
Ни өчен бу шулай мөһим, дип аңлаттылар Татарстан Росреестрында
Татарстан Росреестры мәгълүматлары буенча, хәзерге вакытта республикада 4,5 млн күчемсез милек объектының (БДКМР) берсе булган, 853 меңнән артыгының теркәлгән хокуклар турында белешмәләре юк.
Шулай итеп, әлегә кадәр хокуклар рәсмиләштерелмәгән:
- 333,5 мең җир кишәрлеге;
- 196 мең торак бина;
- 117,5 мең торак йорт;
- 40 мең - гараж;
- 37 мең - бакча йортлары;
- 4 мең - төзелеп бетмәгән төзелеш объектлары.
Татарстан Росреестры җитәкчесе урынбасары вазыйфаларын башкаручы Нияз Галиәкбәров сүзләренчә, Татарстанда үз вакытында кадастр исәбенә куелган күчемсез милек объектлары бар, әмма БДКМРда теркәлгән хокуклар турында мәгълүмат юк, чөнки хокук ияләре төрле сәбәпләр аркасында хокукларны теркәү өчен мөрәҗәгать итмәгәннәр.
Моннан тыш, 1998 елның 1 гыйнварына кадәр күчемсез милеккә хокукларны рәсмиләштерүнең башка тәртибе гамәлдә булган, аларны техник инвентаризация органнары һәм җирле үзидарә органнары теркәгән. Мондый хокуклар элегрәк барлыкка килгән дип атала.
"Ун еллар буе үз участогы, йорты, аларның объектларына беркем дә дәгъва итми торган гражданнар бар, шуңа күрә аларның күбесе күчемсез милекне теркәү да кирәкми, дип саный. Күпләрнең кулында 90 нчы елларда бирелгән дәүләт актлары, таныклыклар һәм күчемсез милек объектларына хокукны раслаучы башка документлар бар. Чыннан да, алар БДКМРдагы мәгълүматлар кебек үк юридик көчкә ия. Әмма булган күчемсез милеккә хокукны ышанычлырак яклау өчен без шулай да алар турында мәгълүматны БДКМРна кертергә тәкъдим итәбез ", - дип аңлата Нияз Галиәкбәров.
Шулай ук 2021 елның 29 июненнән башлап Татарстанда элек исәпкә алынган күчемсез милек хокукына ия булучыларны ачыклау процессы башланды. Хәзерге вакытта БДКМРна милекчеләрне идентификацияләү мөмкинлеген бирә торган күчемсез милек (фатирлар, йортлар һәм җир кишәрлекләре) хуҗалары турында төгәл мәгълүматлар кертелә. Шул ук вакытта элек исәпкә алынган күчемсез милек объектлары хуҗалары үз хокукларын мөстәкыйль рәвештә теркәргә мөмкин. Моның өчен КФҮкә элек исәпкә алынган күчемсез милек объекты турында һәм (яисә) хокукларны дәүләт теркәвенә алу турында белешмәләр кертү турында гариза белән мөрәҗәгать итәргә кирәк, аңа хокук билгели торган документны күчемсез милек объектына да кушып. Күчемсез милек объектларына элек барлыкка килгән хокукларны теркәү өчен дәүләт пошлинасы түләнми.
Күчемсез милек хокукын теркәү өчен 5 сәбәп
Беренчедән, милек хокукы хокукны дәүләт теркәве вакытыннан барлыкка килә. Әгәр дә милек хокукы теркәлмәгән булса, күчемсез милек объекты хуҗасы аларга: бүләк итәргә, сатарга, залогка салырга, арендага бирергә боерык бирергә хокуксыз.
Икенчедән, хокукларны теркәү - ул милекне мошенниклардан яклау. Бүген алдау төрләре артканнан-арта бара. Мәсәлән, ялган документлар ясап, мошенниклар сезне күчемсез милектән мәхрүм итәргә мөмкин. Әгәр дә милек хокукы БДКМРда теркәлгән булса, милекче, үзенә караган күчемсез милек объекты белән шәхси катнашыннан башка, тиешле гаризаны КФҮкә биреп, килешүләр башкаруны тыя ала.
Моннан тыш, БДКМРга күчемсез милекне теркәгәндә хокук иясенең контактлы мәгълүматлары кертелә, бу Татарстан Росреестрына үз исеменә төрле мөрәҗәгатьләр җибәрергә мөмкинлек бирә. Шулай ук хокук иясе турында мәгълүматлар булу җир кишәрлекләренең хокук ияләре белән чиктәш җир кишәрлекләре чикләренең урнашу урынын килештерергә мөмкинлек бирә, ягъни теркәлгән хокук шулай ук күршеләр белән бәхәсләрдә үзләрен якларга ярдәм итәчәк.
Өченчедән, төзелешләре булган участок дәүләт яки муниципаль ихтыяҗлар өчен (мәсәлән, юл салу өчен) алына торган вәзгыять барлыкка килгән очракта, хуҗа хокук теркәлмәгән күчемсез милек өчен компенсация алмаячак. Шулай ук табигый һәм техноген очракларны, янгыннарны, су басуларны һ.б. истән чыгарырга ярамый Мондый очракларда компенсация һәм иминият түләүләренә объектның хуҗасы гына дәгъва итә ала.
Дүртенчедән, документлар юкка чыгарга һәм аларны торгызу бик авыр, суд тәртибендә. Ә хокуклар теркәлгән булса, документларны теләсә кайсы вакытта алырга мөмкин.
Бишенчедән, салым түләмәс өчен, гражданнар үз күчемсез милегенә хокукларны рәсмиләштерү өчен мөрәҗәгать итми. Әмма хәзерге вакытта муниципалитетлар күчемсез милек объектларына, шул исәптән җир кишәрлекләренә хокукларны теркәүдән читләшкән хокук ияләрен ачыклау буенча эш алып бара. Алар ачыкланганда, мәгълүмат Росреестрга тиешле белешмәләр кертү өчен җибәрелә. Мондый мәгълүматларны БДКМРга кертү хокукны дәүләт теркәвенә тигезләнми, әмма алга таба салым салу өчен нигез булачак.
Хокук иясе ачыкланмаган очракта, җирле үзидарә органы мондый күчемсез милек объектына карата аны хуҗасыз дип тану процедурасын, аннары муниципаль милеккә рәсмиләштереп, башлап җибәрергә хокуклы.